Lễ Hội Chùa Thầy: Nét Tín Ngưỡng Đặc Sắc Của Văn Hóa Việt
Nằm ẩn mình giữa khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ của xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội, chùa Thầy là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất Việt Nam. Mỗi độ xuân về, tháng ba âm lịch, lễ hội chùa Thầy lại tưng bừng diễn ra, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.
Phần Lễ: Trang Nghiêm và Kính Cẩn
Lễ Mộc Dục
Mở đầu lễ hội là lễ Mộc Dục, hay còn gọi là lễ tắm tượng, diễn ra vào sáng mùng 5 tháng ba âm lịch. Nghi lễ này thể hiện lòng thành kính của người dân với Đức Thánh Từ Đạo, vị thần được thờ tại chùa. Nước mưa nấu cùng 5 loại lá thơm được sử dụng để tắm tượng, tượng trưng cho sự thanh tẩy và sự an lành. Sư trụ trì và 12 vị bô lão trong làng, những người được kính trọng vì đạo đức và uy tín, sẽ trực tiếp thực hiện nghi lễ, tạo nên một không khí trang nghiêm và thiêng liêng.
Lễ Phụng Nghênh Bài Vị và Cúng An Vị
Tiếp nối lễ Mộc Dục là nghi lễ rước bài vị Đức Thánh Từ Đạo từ tòa điện Thánh xuống tòa chùa Trung. Không khí trầm mặc bao trùm khi tiếng kinh được đọc vang vọng trong làng hương khói nghi ngút. Các bô lão và nhà sư tiến hành tắm tượng, thay áo mới cho Đức Thánh, thể hiện sự tôn kính và lòng biết ơn đối với vị thần linh thiêng.
Lễ Tế và Lễ Rước
Ngày 7 tháng 3 âm lịch là ngày đại tế, với sự tham gia của 4 thôn trong làng. Đám rước tưng bừng, rực rỡ sắc màu, diễu hành từ chùa Thầy ra gò Thiêng, mang theo niềm vui và mong ước về một năm an khang thịnh vượng. Mỗi thôn rước lễ vào quán để nhà sư trụ trì làm lễ Thánh, thay áo vàng của Thánh bằng áo cà sa nhà Phật, tượng trưng cho quá trình tu luyện của Đức Thánh Từ Đạo. Dòng người theo chân đoàn rước, cùng hòa mình vào không khí trang nghiêm, cầu mong được Thánh che chở, ban phước.
Phần Hội: Vui Nhộn và Sôi Động
Song song với các nghi lễ trang nghiêm, phần hội chùa Thầy lại rộn ràng, náo nhiệt với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc.
Hội Múa Rối
Chùa Thầy được xem là cái nôi của nghệ thuật múa rối nước bởi Thiền sư Từ Đạo Hạnh, người khai sinh ra loại hình nghệ thuật độc đáo này. Trong ngày hội, nhà Thủy Đình được trang hoàng lộng lẫy, thu hút du khách bởi những màn múa rối nước khéo léo, sống động. Những hình ảnh làng quê, sinh hoạt đời thường được tái hiện trên mặt nước, mang đến những giây phút thư giãn và giải trí cho người xem.
Trò Bịt Mắt Đập Niêu
Trò chơi dân gian quen thuộc này tạo nên không khí vui tươi, náo nhiệt cho lễ hội. Người chơi bịt mắt, cố gắng đập vỡ các chiếc niêu treo, trong tiếng hò reo cổ vũ của khán giả. Những tiếng cười giòn tan, tiếng hò reo náo nhiệt, tạo nên một không khí lễ hội sôi động.
Các Hoạt Động Khác
Ngoài những hoạt động chính, du khách còn có thể tham gia các trò chơi dân gian khác như đấu vật, đá cầu, leo núi ngắm cảnh, hay khám phá hang Cắc Cớ. Cảnh vật thiên nhiên hoang sơ, huyền bí, kết hợp với không gian yên tĩnh của chùa Thầy, tạo nên một điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích khám phá và trải nghiệm.
Lưu Ý Khi Tham Gia Lễ Hội
Để chuyến hành trình đến lễ hội chùa Thầy thêm trọn vẹn, du khách nên lưu ý một số điều sau:
- Trang Phục: Nên mặc trang phục trang nhã, lịch sự, phù hợp với không khí trang nghiêm của lễ hội.
- Giày Dép: Nên mang giày đế bằng, êm chân, để di chuyển dễ dàng trên địa hình đồi núi gập ghềnh.
- Đồ Dùng Cần Thiết: Khăn ướt, quạt giấy, dầu gió, đồ lễ đi chùa, khẩu trang…
Lễ hội chùa Thầy là một trong những lễ hội đặc sắc và ý nghĩa nhất của miền Bắc vào mùa hạ. Sự kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi động, tạo nên một không gian văn hóa độc đáo, thu hút du khách từ khắp nơi. Lễ hội không chỉ là dịp để cầu an, mà còn là cơ hội để du khách khám phá và trải nghiệm những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.
